Czym jest w błąd medyczny?
Odpowiedź na to pytanie jest prosta – to nieprawidłowe działanie bądź zaniechanie lekarza.
Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 1 kwietnia 1955 r. sygn. akt: IV CR 39/54 wskazał: „Błędem
w sztuce lekarskiej jest czynność (zaniechanie) lekarza w zakresie diagnozy i terapii, niezgodna
z nauką medycyny w zakresie dla lekarza dostępnym”. Po raz kolejny Sąd Najwyższy wypowiedział się w wyroku z dnia 8 września 1973 r. sygn. I KR 116/72, w którym przyjęto, że: „Ustalenie błędu
w sztuce lekarskiej zależy od odpowiedzi na pytanie, czy postępowanie lekarza w konkretnej sytuacji i z uwzględnieniem całokształtu okoliczności istniejących w chwili zabiegu, a zwłaszcza tych danych, którymi wówczas dysponował albo mógł dysponować, zgodne było z wymaganiami aktualnej wiedzy i nauki medycznej oraz powszechnie przyjętej praktyki lekarskiej”.
Słowem, lekarz, który działa w sposób niezgodny ze sztuką lekarską bądź pacjentowi nie pomaga, mimo konieczności podjęcia działań medycznych, popełnia błąd. Istotne jest, że kwestie błędu oceniamy na chwilę oceny danego przypadku przez lekarza, czyli co lekarz mógł zrobić, mając określoną wiedzę o pacjencie tu i teraz.
Błędy medyczne mogą mieć różne podłoże, dlatego orzecznictwo oraz piśmiennictwo wymieniają następujące rodzaje błędów medycznych:
– błąd diagnostyczny (niewłaściwa diagnoza),
– błąd terapeutyczny (nieprawidłowe leczenie),
– błąd techniczny (źle wykonana procedura pod względem technicznym),
– błąd organizacyjny (związany z funkcjonowaniem danej placówki medycznej).
(Nie) Profesjonalne leczenie dentystyczne
Powszechną wiedzą jest, że jeżeli boli nas ząb to umawiamy się na wizytę lekarską do lekarza dentysty. Mało kto jednak wie, że lekarz dentysta, który prowadzi swoją praktykę w wąskim zakresie specjalności, nie zawsze może pomóc w każdym problemie. Istotne jest więc ustalenie czy wybrany przez nas lekarz dentysta jest np. ortodontą, który zajmuje się m.in. wdrożeniem leczenia ortodontycznego aparatami. Oprócz tego – w zależności od potrzeb pacjenta – istnieje możliwość skorzystania z pomocy chirurga stomatologicznego, implantologa czy protetyka, a więc lekarza specjalisty. Wielu lekarzy korzysta z konsultacji specjalistycznych. Dobrze jest jednak ustalić na starcie czy lekarz, który przeprowadzi leczenie ma umiejętności, które pozwolą na zwiększenie szans leczenia prawidłowego.
Jak jeszcze uniknąć błędu medycznego?
Wielu pacjentów jest niezadowolonych z leczenia stomatologicznego. To wszystko bierze się z tego, że dana klinika nie jest wybierana z polecenia. W przypadku braku poleceń nadal wielu z nas nie czyta opinii zamieszczonych w Internecie. Jeżeli przeczytałbyś kilkanaście opinii opisujących lekarza, który uzyskuje jedną gwiazdkę na pięć czy powierzyłbyś mu swoje zdrowie? Czy chciałbyś wówczas zweryfikować profesjonalizm danego lekarza? Nie chodzi tutaj o pochopne wyciąganie wniosków z jednej negatywnej opinii, gdyż nigdy nie znamy konkretnych sytuacji, ale o pogłębiony research.
Niezwykle ważna przed rozpoczęciem leczenia jest rozmowa o oczekiwaniach pacjenta, o tym jak reagujemy na daną grupę medykamentów czy po prostu czytanie zgód na zaproponowane leczenie.
Zgody na leczenie stomatologiczne
Nie wiem czy zastanawiałeś się kiedyś jak powinna wyglądać Twoja wizyta w gabinecie dentystycznym. Twój lekarz po wstępnym wywiadzie i sprawdzeniu Twojego przypadku, powinien zaproponować Ci daną metodę leczenia, być może poprzedzoną odpowiednią diagnostyką. Niezbędne dziś jest pisemne wyrażenie zgody na leczenie. Często ów zgody zawierają także informacje o tym na co uczulony jest pacjent, jakie ma dolegliwości etc. W dokumencie tym powinien być opisany zakres leczenia i ewentualne działania niepożądane. Dlaczego ta zgoda jest ważna? Zabezpiecza ona przede wszystkim pacjenta, który może cofnąć zgodę na leczenie. Rozwiewa wątpliwości interpretacyjne na przyszłość co do tego czy pacjent miał świadomość o tym, co w jego jamie ustnej zostanie wykonane.
Warto pamiętać, że podczas zabiegu, mogą wystąpić okoliczności powodujące zmianę sposobu leczenia, np. w pierwotnej wersji istniała możliwość implantacji natychmiastowej, zaś po dokonaniu ekstrakcji, lekarz dentysta podejmuje decyzję o implantacji odroczonej. Takie działanie podyktowane jest zdrowiem pacjenta i często może zaoszczędzić wielu dolegliwości i kosztów.
Lekarz, który przeprowadził nieprawidłowe leczenie może odpowiadać karnie, dyscyplinarnie
i zawodowo
W przypadku stwierdzenia błędu medycznego lekarz może zostać pociągnięty do odpowiedzialności cywilnej, karnej i zawodowej.
Najczęściej wybieraną drogą jest postępowanie cywilne, ponieważ pozwala na zlikwidowanie szkody, co często ma znaczenie z przyczyn materialnych.
Podstawą odpowiedzialności lekarza jest art. 415 k.c., zgodnie z którym ten, kto ze swojej winy wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia. Spowodowanie szkody na osobie
w warunkach błędu w sztuce medycznej jest specyficzną postacią deliktu prawa cywilnego, którego zaistnienie wymaga ziszczenia się przesłanek odpowiedzialności z tytułu czynu niedozwolonego, czyli szkody, winy i adekwatnego związku przyczynowego (M. Filar, S. Krześ, E. Marszałkowska-Krześ, P. Zaborowski, Odpowiedzialność lekarzy i zakładów opieki zdrowotnej, Warszawa 2004, s. 29 i n.; orzeczenie Sądu Najwyższego z 1 kwietnia 1955 r., IV CR 39/54, LEX nr 118 379, wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi, z dnia 14 marca 2018 r., I ACa 938/17, LEX nr 2 502 558).
Tłumacząc zawiły język prawniczy wskazać należy, że sam błąd jeszcze nie wystarczy by z sukcesem zakończyć postępowanie o zapłatę. Potrzebne jest zawinione działanie lekarza dentysty wywołujące np. ścieranie się kompozytu po wykonaniu bondingu, a pomiędzy zdarzeniem a szkodą musi istnieć związek, co oznacza, że ścieranie wystąpiło wyłączenie przez nieprawidłowe leczenie.
Odpowiedzialność karna wchodzi w grę wówczas, gdy w związku z leczeniem zostało popełnione przestępstwo, np. w postaci narażenia na niebezpieczeństwo, co należy odróżnić od błędu medycznego.
Sposobem egzekwowania odpowiedzialności lekarza jest także postępowanie dyscyplinarne, czyli wszczęcie postępowania przed Okręgowym Rzecznikiem Odpowiedzialności Zawodowej, które może zakończyć się dla lekarza np. upomnieniem, naganą, karą pieniężną czy pozbawieniem prawa wykonywania zawodu.
Choć niewielu pacjentów o tym wie, na to postępowanie pacjent ma realny wpływ – może ustanowić pełnomocnika, który będzie go reprezentował, składać wnioski dowodowe i uczestniczyć
w posiedzeniu Okręgowego Sądu Lekarskiego, w przypadku skierowania wniosku o ukaranie.
Dokumentacja medyczna
Przed postępowaniem, w którym chcemy egzekwować błąd medyczny, należy uzyskać dokumentację medyczną. Masz prawo do uzyskania pełnej dokumentacji medycznej i odebrania od lekarza oświadczenia o tym, że dokumentacja medyczna została wydana w całości. Analiza dokumentacji medycznej przez profesjonalnego pełnomocnika zajmującego się prawem medycznym w zakresie stomatologii może doprowadzić do wniosków, że konieczne są następne kroki, np. wezwanie do zapłaty, zgłoszenie szkody do ubezpieczyciela czy też zabezpieczenie dowodu. Działania te mają na celu przywrócenie balansu po popełnionym błędzie medycznym.
Słowo pisane ma także znaczenie w ewentualnym postępowaniu, gdyż może ono zawierać ustalenia w zakresie ceny za wykonaną usługę, zgłaszane przez pacjenta dolegliwości i wiele innych informacji mających istotne znaczenie dla zgłoszonych roszczeń.
Na koniec dobra rada – warto zapamiętać, że nie każdy przypadek, w którym pacjent jest niezadowolony z leczenia stanowi błąd medyczny. Zanim podejmiesz decyzję o podjęciu kroków prawnych związanych z nieprawidłowym leczeniem, skonsultuj Twój przypadek z naszą Kancelarią
w celu rzetelnego zweryfikowania czy Twoja sytuacja może być utożsamiana z błędem medycznym. Zaoszczędzi to zbędnego czasu i środków finansowych, ponieważ wszczęcie postępowań bez analizy prawnej, może powodować narażenie na wysokie koszty.
Autor artykułu: adwokat Anna Wróbel